Wpływ czasu snu na metapoznanie i jakość snu młodzieży

Wpływ czasu snu na metapoznanie i jakość snu młodzieży

Niniejsze badanie miało na celu zbadanie umiejętności metakognitywnych i jakości snu wśród nastolatków płci męskiej i żeńskiej. Całkowita próba składała się ze 108 nastolatków podzielonych na 4 grupy ze względu na czas snu (A i B) oraz płeć (K i M). Grupa A reprezentuje uczestników, którzy śpią przed 23:00, a grupa B reprezentuje uczestników, którzy śpią po 1:00. Różne umiejętności metapoznawcze są mierzone za pomocą Inwentarza Świadomości Metakognitywnej (MAI), a jakość snu mierzona jest za pomocą Skali Jakości Snu (SQS). Na uzyskanych wynikach przeprowadza się statystyki opisowe i analizę ANOVA 2×2. Wyniki pokazują, że kobiety uzyskują lepsze wyniki niż mężczyźni w zakresie wiedzy deklaratywnej, planowania, wiedzy warunkowej i strategii debugowania. Wyniki oparte na grupach pokazują, że grupa A osiąga wyższe wyniki niż grupa B w zakresie różnych umiejętności metakognitywnych (wiedza deklaratywna, wiedza proceduralna, wiedza warunkowa, planowanie, strategie debugowania, ocena), podczas gdy grupa B osiąga wyższe wyniki w zakresie jakości snu niż grupa A. Ponadto zaobserwowano, że kobiety z grupy A uzyskują wyższe wyniki w zakresie umiejętności metapoznawczych niż inne grupy, ale mężczyźni z grupy B uzyskują wyższe wyniki w zakresie jakości snu niż inne grupy. Stwierdzono zatem, że osoby, które śpią wcześnie, mają wyższe umiejętności metakognitywne niż te, które śpią późno.

Sen jest wyjątkowym aspektem świadomości, na który składają się takie zachowania jak kładzenie się, zamykanie powiek, odpoczynek i względna nieświadomość otoczenia. Jest to proces biologiczny regulowany rytmami dobowymi — swego rodzaju 24-godzinnym zegarem biologicznym zależnym od cyklicznego procesu dnia i nocy (Vitaterna i in., 2001). Sen składa się z różnych etapów, co Hasan i in. (2015) dzielą się na dwie części: NREM (nieszybki ruch gałek ocznych) i REM (szybki ruch gałek ocznych). Około 70% snu przypada na fazę NREM, która składa się z pięciu etapów.

Jakość snu odnosi się do stopnia pełnego odpoczynku po zaśnięciu. Zła jakość snu może skutkować konsekwencjami, takimi jak brak uwagi, brak koncentracji, senność i zawroty głowy, a przyczyną mogą być takie czynniki, jak późne spanie; postrzegany stres wydaje się być głównym czynnikiem wpływającym na niską jakość snu wśród uczniów (Ahrberg i in., 2012). Jakość snu jest kluczowym czynnikiem wpływającym na ogólne samopoczucie i funkcjonowanie poznawcze. Poprzednie badania wykazały, że niewłaściwa jakość snu może prowadzić do zmniejszenia uwagi, deficytów pamięci i osłabienia funkcji wykonawczych (Hsu i Chang, 2022). Co więcej, jakość snu jest niezbędna do skutecznej konsolidacji pamięci i umiejętności poznawczych, a badania wskazują, że zakłócenia snu mogą upośledzać proces uczenia się i przetwarzania informacji (Zhou i in., 2023).

John Flavell (1979) ustanowił ideę metapoznania, którą zdefiniował jako świadomość i wiedzę człowieka o własnych procesach poznawczych – „wiedzę i poznanie o zjawiskach poznawczych”. Według Schrawa i Dennisona (1994) świadomość metapoznawcza składa się z dwóch elementów: wiedzy o poznaniu oraz regulacji poznania. Wiedza o poznaniu obejmuje świadomość własnych wzorców myślenia i błędów i składa się z wiedzy deklaratywnej, proceduralnej i warunkowej (Young & Fry, 2008), natomiast regulacja poznania obejmuje procesy wykonawcze kontroli poznawczej: planowanie, strategie zarządzania informacją, monitorowanie zrozumienia, strategie debugowania i ewaluację.