Het effect van slaaptiming op de metacognitie en slaapkwaliteit van adolescenten

Het effect van slaaptiming op de metacognitie en slaapkwaliteit van adolescenten

Het huidige onderzoek was gericht op het bestuderen van de metacognitieve vaardigheden en de slaapkwaliteit bij mannelijke en vrouwelijke adolescenten. De totale steekproef omvat 108 adolescenten, verdeeld in 4 groepen op basis van slaaptiming (A & B) en geslacht (F & M). Groep A vertegenwoordigt deelnemers die vóór 23.00 uur slapen en groep B vertegenwoordigt deelnemers die na 01.00 uur slapen. Verschillende metacognitieve vaardigheden worden gemeten met behulp van de Metacognitieve Awareness Inventory (MAI), en de slaapkwaliteit wordt gemeten met de Sleep Quality Scale (SQS). Op de verkregen scores worden beschrijvende statistieken en 2×2 ANOVA uitgevoerd. De resultaten laten zien dat vrouwen hoger scoren dan mannen op declaratieve kennis, planning, conditionele kennis en debugging-strategieën. Groepsgebaseerde resultaten laten zien dat groep A hoger scoort dan groep B op verschillende metacognitieve vaardigheden (declaratieve kennis, procedurele kennis, conditionele kennis, planning, debugging-strategieën, evaluatie), terwijl groep B hoger scoort op slaapkwaliteit dan groep A. Verder wordt waargenomen dat vrouwen van groep A hoger scoren dan andere groepen op metacognitieve vaardigheden, maar mannen van groep B scoren hoger dan andere groepen op slaapkwaliteit. Daarom wordt geconcludeerd dat degenen die vroeg slapen over hogere metacognitieve vaardigheden beschikken dan degenen die laat slapen.

Slaap is een uniek aspect van het bewustzijn dat gedragingen omvat zoals liggen, de oogleden sluiten, rusten en zich relatief onbewust zijn van de omgeving. Het is een biologisch proces dat wordt gereguleerd door circadiaanse ritmes – een soort biologische 24-uursklok die afhankelijk is van het cyclische proces van dag en nacht (Vitaterna et al., 2001). Slaap bestaat uit verschillende fasen, zoals Hasan et al. (2015) verdelen in twee delen: NREM (Non-Rapid Eye Movement) en REM (Rapid Eye Movement). Ongeveer 70% van de slaap vindt plaats tijdens NREM, die vijf fasen kent.

Slaapkwaliteit verwijst naar de mate van rustvervulling na het slapen. Een slechte slaapkwaliteit kan gevolgen hebben zoals onoplettendheid, gebrek aan focus, slaperigheid en duizeligheid, en kan worden veroorzaakt door factoren zoals laat uitslapen; ervaren stress lijkt een belangrijke factor te zijn in de slechte slaapkwaliteit onder studenten (Ahrberg et al., 2012). Slaapkwaliteit is een cruciale bepalende factor voor het algehele welzijn en cognitief functioneren. Eerdere studies hebben aangetoond dat een ontoereikende slaapkwaliteit kan leiden tot verminderde aandacht, geheugenstoornissen en verminderde executieve functies (Hsu & Chang, 2022). Bovendien is slaapkwaliteit essentieel voor de effectieve consolidatie van geheugen en cognitieve vaardigheden, waarbij onderzoek aangeeft dat verstoringen in de slaap het leren en de informatieverwerking kunnen belemmeren (Zhou et al., 2023).

John Flavell (1979) introduceerde het idee van metacognitie, dat hij definieerde als het bewustzijn en de kennis van mensen over hun eigen cognitieve processen – ‘kennis en cognitie over cognitieve verschijnselen’. Volgens Schraw en Dennison (1994) bestaat metacognitief bewustzijn uit twee elementen: kennis over cognitie en regulering van cognitie. Kennis over cognitie houdt in dat je je bewust bent van iemands denkpatronen en denkfouten en bestaat uit declaratieve, procedurele en voorwaardelijke kennis (Young & Fry, 2008), terwijl regulering van cognitie de uitvoerende processen van cognitieve controle omvat: planning, informatiebeheerstrategieën, monitoring van begrip, debugging-strategieën en evaluatie.